Νέα ψηφιακά εργαλεία στη «φαρέτρα» της ΑΑΔΕ: Πώς επιστρατεύεται η AI για τη φοροδιαφυγή

Στην ολοκλήρωση και περαιτέρω αναβάθμιση των ψηφιακών ελέγχων που εφαρμόζει, προχωρά το 2026 η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Την χρονιά αυτή ενεργοποιούνται έξι νέα ψηφιακά «όπλα» για την πάταξη της φοροδιαφυγής, με ένταξη και προγνωστικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης στη μαζική επεξεργασία, διασταύρωση και ανίχνευση της παραβατικότητας.

Στόχος της ΑΑΔΕ είναι η διενέργεια 72.800 ελέγχων εντός του έτους και η είσπραξη επιπλέον εσόδων ύψους 2,5 δισ. ευρώ, τα οποία θα συμβάλλουν στη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου για μελλοντικές ελαφρύνσεις. Η στρατηγική της Αρχής μετατοπίζεται από την παραδοσιακή «εκ των υστέρων» επαλήθευση και διαπίστωση παραβάσεων, στην προληπτική ανίχνευση της φοροδιαφυγής, μέσω προηγμένων αλγορίθμων και real time παρακολούθησης.

Τα νέα «ψηφιακά όπλα»

Ακολουθούν οι τομείς που περιλαμβάνει το νέο πλάνο της ΑΑΔΕ

Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής και Τιμολόγηση

Το 2026 προβάλλει ως το έτος της πλήρους εφαρμογής του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής και ηλεκτρονική τιμολόγηση, για online παρακολούθηση της διακίνησης αγαθών σε πραγματικό χρόνο, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα έκδοσης εικονικών τιμολογίων ή τη διακίνηση εμπορευμάτων με «χάρτινα» παραστατικά, αν τα αγαθά φτάσουν στον προορισμό τους χωρίς να τύχει να ελεγχθούν, «σκίζονται» και πετιούνται. Πλέον κάθε εμπόρευμα θα αφήνει ηλεκτρονικό ίχνος που δεν περνά απαρατήρητο από τις ελεγκτικές υπηρεσίες.

Ψηφιακό Πελατολόγιο

Ο έλεγχος δεν περιορίζεται πλέον στην έκδοση και απευθείας αποστολή αποδείξεων στο E- send και στο myDATA της ΑΑΔΕ. Ξεκινώντας από τα συνεργεία ΙΧ όπου αρχικά επιβάλλεται ήδη, το 2026 το Ψηφιακό Πελατολόγιο εξαπλώνεται σε νέους κλάδους (κτήματα γάμων και δεξιώσεων, επιχειρήσεις φωτισμού και ήχου κλπ), με στόχο την σταδιακή επέκτασή του παντού και έλεγχο της αγοράς πριν καν κοπεί η απόξειξη. Έτσι κάθε ραντεβού αφήνει επιπλέον ανεξίτηλα ψηφιακά ίχνη, τα οποία θα καταλήγουν αυτόματα στη βάση δεδομένων της ΑΑΔΕ.

Νέα προγνωστικά μοντέλα «risk analysis»

Το μεγάλο άλμα στους φορολογικούς ελέγχους, όπως έχει εξαγγελθεί και δρομολογηθεί από το 2025, αναμένεται το 2026 με τη χρήση εξελιγμένων μοντέλων ανάλυσης κινδύνου (Risk Analysis) το οποίο υιοθετεί η ΑΑΔΕ. Τα μοντέλα αυτά συνδυάζουν δεδομένα από πολλαπλές πηγές (Taxis, Κτηματολόγιο, Τράπεζες, ΓΕΜΗ) ή ακόμα και καταγγελίες.

Το σύστημα χρησιμοποιεί προγνωστικά μοντέλα (νευρωνικά δίκτυα, δέντρα αποφάσεων) για να «προβλέψει» ποιες υποθέσεις ή κλάδοι παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα παραβατικότητας. Ιεραρχώντας τες αυτόματα προς έλεγχο, οι ελεγκτικοί πόροι κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει το μεγαλύτερο φορολογικό ενδιαφέρον, μεγιστοποιώντας την εισπραξιμότητα και αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού μηχανισμού.

Ψηφιακούς «ντετέκτιβ» και Social Media Intelligence

Η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στην καθημερινή πρακτική των ελεγκτών έχει ξεκινήσει πιλοτικά ήδη και διευρύνεται τη νέα χρονιά. Η ΑΑΔΕ έχει εισαγάγει ήδη την «Κοινωνική Νοημοσύνη» (Social Media Intelligence), ένα εργαλείο που επιτρέπει τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων από πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το Facebook.

Όπως και στην υπόθεση φοροδιαφυγής ύψους 300.000 ευρώ από τον διαδικτυακό "dating coach" (ο οποίος όπως αποκαλύφθηκε την εβδομάδα που πέρασε, προσέγγιζε και εκπαίδευε μέσω Tik Tok επίδοξους "δον Ζουάν" πώς να φτάνουν σε νέες «κατακτήσεις» αλλά …δεν έκοβε σχεδόν ποτέ καμία απόδειξη), οι λεγόμενοι «ψηφιακοί ντετέκτιβ» της εφορίας σαρώνουν αναρτήσεις για να εντοπίσουν μοτίβα παραβατικότητας. Αντίστοιχα ερευνούν για συγκαλυμμένη διαφήμιση ή κρυφές πωλήσεις μέσω διαδικτύου χωρίς παραστατικά -ή και χωρίς καν δήλωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητος- ως χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Επιπλέον, όμως, με ειδικό λογισμικό και αλγόριθμους, οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ θα αναζητούν και θα εντοπίζουν αναντιστοιχίες μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικού τρόπου ζωής, όπως αποκαλύπτεται στα social media από τους ίδιους τους φορολογούμενους.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα που μπαίνουν στο στόχαστρο είναι:

• κοσμικές εκδηλώσεις (π.χ. γάμοι, πάρτι, συναυλίες) όπου μέσω φωτογραφιών ταυτοποιούνται συντελεστές (τραγουδιστές, διοργανωτές) και διασταυρώνεται αν έχουν εκδοθεί τα αντίστοιχα παραστατικά.
• φορολογούμενοι που δηλώνουν χαμηλά εισοδήματα αλλά αναρτούν φωτογραφίες από πολυτελή ταξίδια ή αγορές ακριβών αγαθών.
• επιχειρήσεις εστίασης όπου ο αριθμός των πελατών που φαίνονται σε αναρτήσεις συγκρίνεται με τις αποδείξεις που εκδόθηκαν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Ψηφιακό προφίλ «κινδύνου» για κάθε ΑΦΜ

Αξιοποιώντας και αναλύοντας με ευρετικά μοντέλα τα «μεγάλα δεδομένα» ("Big data") η ΑΑΔΕ δημιουργεί ενιαίο ψηφιακό προφίλ για κάθε φορολογούμενο, συγκεντρώνοντας ανά Αριθμό Φορολογικού Μητρώου εισοδήματα, δαπάνες μέσω καρτών, τραπεζικές συναλλαγές, αγοραπωλησίες ακινήτων, ενοικιάσεις Airbnb και δεδομένα από social media.

Οι αλγόριθμοι αναλύουν τα προφίλ για να εντοπίσουν αποκλίσεις, όπως φορολογούμενους που δηλώνουν χαμηλό εισόδημα αλλά πραγματοποιούν δαπάνες για ταξίδια και διασκεδάσεις που δεν δικαιολογούνται. Στους αλγόριθμους αυτούς εντάσσονται επίσης δείκτες φορολογικής συνέπειας («λευκό» φορολογικό μητρώο) ή παραβάσεις, αποκλίσεις και καταγγελίες που συνδέονται με τους εν δυνάμει ελεγχόμενους.

Παράλληλα, η ΑΑΔΕ υπολογίζει και ανακοινώνει κάθε χρόνο τον μέσο ετήσιο τζίρο ανά Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας, ώστε επιχειρήσεις με σημαντικές αποκλίσεις να γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι μπαίνουν στο στόχαστρο για ελέγχους, ενισχύοντας την αυτοσυμμόρφωση ολόκληρων κλάδων της αγοράς.

Ηλεκτρονικό Θάλαμο Επιχειρήσεων με Live παρακολούθηση

Ένα ακόμη καινοτόμο εργαλείο ελέγχων για την ΑΑΔΕ, είναι η αξιοποίηση δεδομένων γεωεντοπισμού (GPS) και κίνησης σε πραγματικό χρόνο (Live Traffic) από το Google Maps.

Με τα νέα δεδομένα, ο «Θάλαμος Επιχειρήσεων» της ΑΑΔΕ, ο οποίος στεγάζεται στην οδό Αμφιαράου στην Κολοκυνθού, μετατρέπεται σε «ψηφιακό στρατηγείο».

Μέσω του Google Maps Live Traffic, για παράδειγμα, οι ελεγκτές παρακολουθούν την κίνηση πελατών σε πραγματικό χρόνο και εντοπίζουν επιχειρήσεις που εμφανίζουν υψηλή κίνηση αλλά χαμηλές εισπράξεις. Αξιοποιούν δηλαδή και καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τα δεδομένα από τα κινητά smartphone των χρηστών σε μια περιοχή, για να διερευνήσουν γιατί, τις ίδιες ακριβώς ημέρες και ώρες, οι ταμειακές μηχανές των τοπικών επιχειρήσεων «σιγούν» και δείχνουν μηδενική αποστολή στοιχείων αποδείξεων λιανικής πώλησης στην ΑΑΔΕ.

Επιπλέον, νέες ΑI εφαρμογές ανιχνεύουν αν πχ δέκα άτομα αναρτούν φωτογραφίες από εστιατόριο το ίδιο βράδυ ενώ οι αποδείξεις δεν αντιστοιχούν στην κατανάλωση αυτή, καθώς και στοιχεία από online πλατφόρμες κρατήσεων για βίλλες και VIP events χωρίς ΑΦΜ ή παραστατικά.

Αν, για παράδειγμα, σε μια τουριστική περιοχή τα δεδομένα δείχνουν κοσμοσυρροή για ένα summer event, αλλά οι ταμειακές μηχανές παραμένουν «σιωπηλές» στο σύστημα myDATA, χτυπάει «κόκκινος συναγερμός» και ενεργοποιείται επιτόπιος έλεγχος. Η μέθοδος αυτή μετατρέπει τους δειγματοληπτικούς ελέγχους σε στοχευμένες, «χειρουργικές» παρεμβάσεις.

Πού εστιάζουν οι έλεγχοι το 2026

Βάσει της νέας απόφασης του Διοικητή της ΑΑΔΕ (Α. 1190/2025), το επιχειρησιακό πλάνο για το 2026 προβλέπει μια στοχευμένη ελεγκτική «καταιγίδα» που καλύπτει σχεδόν όλον το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας:

• 26.000 φορολογικούς ελέγχους (πλήρεις και μερικούς) από τις ελεγκτικές υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικών Λειτουργιών για την αποκάλυψη φόρων εισοδήματος.
• 25.400 μερικούς επιτόπιους ελέγχους από τα Ελεγκτικά Κέντρα (ΕΛ.ΚΕ.), τις ΔΟΥ και τις Υπηρεσίες Φορολογικής Εξυπηρέτησης, με στόχο τη διαπίστωση παράλειψης ή ανακριβούς εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων.
• 18.000 στοχευμένους ελέγχους από τις Υπηρεσίες Ερευνών και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων (ΥΕΔΔΕ) για τον εντοπισμό και αποκάλυψη ΦΠΑ.
• τουλάχιστον 2.500 ελέγχους μεταβολής Περιουσίας (φορολογία Κεφαλαίου) για μεταβιβάσεις ακινήτων, γονικές παροχές ή δωρεές περιουσιακών στοιχείων (μετοχές, κεφάλαια κλπ).
• 900 ειδικές έρευνες για μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής, δηλαδή ελέγχους σε «μεγάλα ψάρια» φοροδιαφυγής.

Ιδιαίτερη προτεραιότητα δίνεται πάντως, σύμφωνα με τις νέες οδηγίες της ΑΑΔΕ, στις «ζωντανές» υποθέσεις πριν αυτές παραγραφούν: καθώς το 80% των ελέγχων θα αφορά στην τελευταία πενταετία, ενώ τουλάχιστον το 75% θα εστιάζει στην τελευταία τριετία, για την οποία έχουν λήξει οι προθεσμίες υποβολής δηλώσεων.

Οι εξελίξεις το 2025

Την έκταση και ταχύτατη διάδοση της εφαρμογής νέων ψηφιακών εργαλείων αποκαλύπτουν τα απολογιστικά στοιχεία της ΑΑΔΕ.

Μόνο για το 2025, οι νέες δράσεις περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων:

1. Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής: από την 1/6/2025 που ξεκίνησε να εφαρμόζεται σταδιακά, έχουν εκδοθεί ήδη 181.628.354 δελτία διακίνησης (δελτία αποστολής και τιμολόγια με ένδειξη διακίνησης).
2. Ψηφιακό Πελατολόγιο: ξεκίνησε στα τέλη του έτους για τον κλάδο οχημάτων (συνεργεία επισκευής κλπ) και μέχρι σήμερα έχουν καταχωρηθεί 17.465.175 συναλλαγές από 27.273 επιχειρήσεις.
3. Ηλεκτρονική τιμολόγηση για συναλλαγές B2G (business to Government): ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο και μέχρι το τέλους του έτους εκδόθηκαν 32.545 παραστατικά από 10.500 επιχειρήσεις.
4. Επιτόπιοι έλεγχοι: με τη χρήση των νέων ψηφιακών εργαλείων ελέγχου πραγματοποιήθηκαν συνολικά πάνω από 171.000 επιτόπιοι φορολογικοί, τελωνειακοί και χημικοί έλεγχοι στο πεδίο για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και της νοθείας στους οποίους διαπιστώθηκαν πάνω από 530.000 παραβάσεις, ενώ εφαρμόστηκαν μέτρα δέουσας επιμέλειας σε 1.380 επιχειρήσεις.
5. Μηνιαία υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ για νεοσύστατες επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία: μέχρι τέλος του έτους υποβλήθηκαν 688.703 αρχικές μηνιαίες υποβολές από 146.142 νεοσύστατες επιχειρήσεις.
6. Ψηφιοποίηση τελωνειακών διαδικασιών στα σύνορα: ενιαία ψηφιακή εφαρμογή για την καταγραφή πάνω από 6.300.000 εισερχόμενων και εξερχόμενων φορτηγών και λεωφορείων σε όλους τους χερσαίους συνοριακούς σταθμούς της χώρας. Ψηφιακή δήλωση ρευστών διαθεσίμων σε 42 σημεία εισόδου και εξόδου της χώρας.
7. Αναδιοργάνωση Τελωνείων: ιδρύθηκαν Τελωνειακό Ελεγκτικό Κέντρο (ΤΕΚ) Αττικής και νέα Τελωνεία Πειραιά και Δυτικής Αττικής: Η κεντρικοποίηση των τελωνειακών ελεγκτικών υπηρεσιών της ΑΑΔΕ, σε συνδυασμό με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων, ενίσχυσαν τη διαφάνεια, την επιτάχυνση και την αποτελεσματικότητα των τελωνειακών ελέγχων. Από τη λειτουργία του ΤΕΚ διεκπεραιώθηκαν κεντρικά πάνω από 352.000 παραστατικά εισαγωγής και δηλώσεις ΕΦΚ με τα ποσοστά εκκρεμοτήτων στο τέλος του 2025 να ανέρχονται μόλις στο 0,1% για τα παραστατικά εισαγωγής και 0,9% για τις δηλώσεις ΕΦΚ.

Η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών

Η χρήση ψηφιακών εργαλείων σημαίνει όμως και βελτίωση στις παρεχόμενες υπηρεσίες σε πολίτες και επιχειρήσεις.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία της ΑΑΔΕ για το 2025:

1. my1521- Η Νέα Πύλη Επικοινωνίας με την ΑΑΔΕ. Το νέο τηλεφωνικό κέντρο εξυπηρέτησης φορολογουμένων 1521 εγκαινιάστηκε μετά το καλοκαίρι και έχει μέχρι σήμερα δεχθεί και εξυπηρετήσει πάνω από 305.000 κλήσεις, περιορίζοντας κατά το τελευταίο τρίμηνο το μέσο χρόνο αναμονής κλήσης για τους φορολογούμενους στα 16 δευτερόλεπτα.
2. Εξυπηρετήθηκαν 2.410.232 ηλεκτρονικά αιτήματα, που υποβλήθηκαν ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας «Τα Αιτήματά μου». Τα εκκρεμή αιτήματα μειώθηκαν κατά 54% σε σχέση με το τέλος 2024 και περιορίστηκαν στο 2,5% του συνόλου των υποβληθέντων αιτημάτων, έναντι 6,11% στο τέλος του 2024.
3. «End to end» μεταβολές στοιχείων επιχειρήσεων φυσικών και νομικών προσώπων για αλλαγή ΚΑΔ και καθεστώτος ΦΠΑ: από την έναρξη της εφαρμογής 41.481 συναλλαγές ολοκληρώθηκαν ψηφιακά.
4. Επέκταση του myAADEapp σε επιχειρήσεις και νομικά πρόσωπα άμεση και εύκολη πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες από το κινητό: μέχρι σήμερα 771.000 χιλιάδες φορολογούμενοι έχουν κατεβάσει την εφαρμογή εκ των οποίων 221.000 στο 2025.
5. myDATAapp: μέχρι σήμερα πάνω από 165.000 χιλιάδες φορολογούμενοι έχουν κατεβάσει την δωρεάν εφαρμογή της ΑΑΔΕ, για την έκδοση παραστατικών και δελτίων αποστολής, αλλά και την παρακολούθηση των εσόδων-εξόδων της επιχείρησης, μέσω φορητών συσκευών.
6. Προεκκαθάριση 1,3 εκατομμυρίων δηλώσεων φόρου εισοδήματος για 1,5 εκατομμύριο φορολογούμενους και αυτοματοποιημένη υποβολή 739.576 δηλώσεων για 835.766 φυσικά πρόσωπα. Το 2025 άνοιξε νωρίτερα από ποτέ η διαδικασία υποβολών. Ειδικότερα, οι δηλώσεις εισοδήματος νομικών και φυσικών προσώπων άνοιξαν στις 14/3/2025 και 17/3/2025 αντίστοιχα. Υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα συνολικά 6,7 εκατ. δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων που αντιστοιχούν σε πάνω από 8,9 εκατ. φυσικά πρόσωπα και 362.682 δηλώσεις νομικών προσώπων. Συνολικά, πάνω από 7 εκατ. δηλώσεις υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα το 2025.
7. Ψηφιακή υποβολή και εκκαθάριση δηλώσεων ΦΕΦΠ αποβιωσάντων. 90.720 δηλώσεις υποβλήθηκαν με τη νέα διαδικασία.
8. Ψηφιοποίηση και απλοποίηση διαδικασίας εξαγωγής για 21.630 μικροαποστολές αξίας έως 1.000 ευρώ.
9. Ψηφιακή αυτοματοποιημένη απόδοση ΑΦΜ σε 42.000 ανηλίκους, αυξάνοντας το συνολικό πλήθος των ανηλίκων που έχουν λάβει ΑΦΜ αυτόματα σε 1,17 εκατομμύρια.
10. Αυτόματη ενημέρωση του Μητρώου Φορολογουμένων για ΑΕ, ΕΠΕ και ΙΚΕ, μέσω διασύνδεσης με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ). Κατά το 2025 πραγματοποιήθηκαν 103.061 αυτοματοποιημένες μεταβολές για 32.787 ΑΦΜ.
11. myPROPERTY: Εντός του 2025 υποβλήθηκαν ψηφιακά 635.065 δηλώσεις για όλες τις κατηγορίες και εισπράχτηκαν πάνω από 760 εκατ. ευρώ.
12. Νέος τρόπος υποβολής στοιχείων εργολάβων ή υπεργολάβων τεχνικών έργων άνω των 6.000 ευρώ. Εντός του 2025, με τη νέα διαδικασία υποβλήθηκαν ψηφιακά 99.580 δηλώσεις στοιχείων των εργολάβων/υπεργολάβων.
13. Ψηφιακή υποβολή δηλώσεων καταβολής τέλους εκμετάλλευσης ρυμουλκών και αλιευτικών πλοίων. Για το φορολογικό έτος 2024 (δηλώσεις 2025) υποβλήθηκαν ψηφιακά 7.330 δηλώσεις.
14. Ψηφιακή end-to-end υπαγωγή στις διατάξεις του άρθρου 5Γ του ΚΦΕ περί ειδικού τρόπου φορολόγησης εισοδήματος από μισθωτή εργασία και επιχειρηματική δραστηριότητα για φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα. Από τότε που άνοιξε η εφαρμογή, το 54% των αιτήσεων ολοκληρώθηκε ψηφιακά end-to-end.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ